หลายคนเลือกหัวพ่นจากความละเอียดของละอองเพียงอย่างเดียว แต่ในความเป็นจริง ขนาดหัวพ่น จำนวนหัวพ่น และอัตราการไหลของปั๊ม ต้องสัมพันธ์กันทั้งระบบ
หลายคนเลือกหัวพ่นจากความละเอียดของละอองเพียงอย่างเดียว แต่ในความเป็นจริง ขนาดหัวพ่น จำนวนหัวพ่น และอัตราการไหลของปั๊ม ต้องสัมพันธ์กันทั้งระบบ
หากใช้หัวพ่นรวมกันมากเกินกว่ากำลังของปั๊ม แรงดันจะตก ละอองพ่นไม่ฟุ้ง และหัวพ่นแต่ละจุดอาจทำงานไม่สม่ำเสมอ
อัตราการใช้น้ำของหัวพ่นแต่ละขนาด
ค่าตัวอย่างอัตราการไหลต่อหัวในเวลา 1 นาที
- หัวพ่นเบอร์ 0.1 ใช้น้ำประมาณ 50 ซีซีต่อนาที
- หัวพ่นเบอร์ 0.2 ใช้น้ำประมาณ 90 ซีซีต่อนาที
- หัวพ่นเบอร์ 0.3 ใช้น้ำประมาณ 110 ซีซีต่อนาที
โดย 1,000 ซีซี = 1 ลิตร
หมายเหตุ: อัตราการไหลจริงอาจเปลี่ยนแปลงตามแรงดัน รุ่นของหัวพ่น และสเปกจากผู้ผลิต
ตัวอย่างที่ 1 ระบบจำนวน 50 หัว
หากใช้หัวพ่นเบอร์ 0.2 ซึ่งใช้น้ำประมาณ 90 ซีซีต่อนาที คำนวณได้ดังนี้
- 90 ซีซี × 50 หัว = 4,500 ซีซีต่อนาที
- แปลงเป็นลิตร: 4,500 ÷ 1,000 = 4.5 ลิตรต่อนาที
ดังนั้น ระบบพ่นหมอกจำนวน 50 หัว จะใช้น้ำรวมประมาณ 4.5 ลิตรต่อนาที
ปั๊มที่เลือกใช้จึงต้องจ่ายน้ำได้มากกว่า 4.5 ลิตรต่อนาที พร้อมสร้างแรงดันตามที่หัวพ่นต้องการ
ตัวอย่างที่ 2 ปั๊มจ่ายน้ำได้ 15 ลิตรต่อนาที
สมมติปั๊มหรือหัวปั๊มมีอัตราการไหลสูงสุด 15 ลิตรต่อนาที = 15,000 ซีซีต่อนาที หากใช้หัวพ่นเบอร์ 0.2 หัวละ 90 ซีซีต่อนาที จำนวนหัวตามทฤษฎีคำนวณได้จาก
15,000 ÷ 90 = 166.67 หัว
ดังนั้น จำนวนสูงสุดตามตัวเลขทางทฤษฎีคือประมาณ 166 หัว
แต่ในการออกแบบจริง ไม่ควรใช้กำลังของปั๊มจนเต็มพิกัด เพราะยังมีการสูญเสียจากระยะท่อ ข้อต่อ ความสูง และแรงดันในระบบ
- หากเลือกใช้ 165 หัว
- 90 ซีซี × 165 หัว = 14,850 ซีซีต่อนาที
- หรือเท่ากับ 14.85 ลิตรต่อนาที
ปริมาณน้ำที่ระบบต้องการจึงยังไม่เกินกำลังจ่าย 15 ลิตรต่อนาทีของปั๊ม
อย่างไรก็ตาม เพื่อความเสถียรและเผื่อการสูญเสียแรงดัน ควรมีค่ากำลังสำรองตามลักษณะหน้างาน ไม่ควรอ้างอิงเฉพาะตัวเลขอัตราการไหลสูงสุดเพียงอย่างเดียว
สูตรคำนวณเบื้องต้น
- ปริมาณน้ำรวม = อัตราการไหลต่อหัว × จำนวนหัวพ่น (เช่น 90 ซีซี × 50 หัว = 4,500 ซีซีต่อนาที)
- จำนวนหัวสูงสุดตามทฤษฎี = อัตราการไหลของปั๊ม ÷ อัตราการไหลต่อหัว (เช่น 15,000 ซีซี ÷ 90 ซีซี = 166.67 หัว)
ทำไมต้องคำนวณให้เหมาะกับกำลังปั๊ม?
หากจำนวนหัวพ่นมากเกินกำลังปั๊ม อาจเกิดปัญหา
- ❌ แรงดันปลายท่อตก
- ❌ หัวพ่นบางจุดพ่นไม่ออก
- ❌ ละอองน้ำไม่ละเอียด
- ❌ การกระจายตัวไม่สม่ำเสมอ
- ❌ ระบบลดความร้อนได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ
แต่หากเลือกหัวพ่นและจำนวนหัวได้เหมาะสม
- แรงดันมีความสม่ำเสมอ
- ละอองหมอกฟุ้งสวย
- หัวพ่นทำงานทั่วถึง
- ลดความร้อนได้เต็มประสิทธิภาพ
- ปั๊มไม่ทำงานหนักเกินกำลัง
เกร็ดจากอัญชันการเกษตร
การเลือกปั๊ม ไม่ได้ดูเพียงว่า “รองรับกี่หัว” แต่ต้องพิจารณาร่วมกันทั้ง
- อัตราการไหลของหัวพ่น
- จำนวนหัวพ่นทั้งหมด
- แรงดันใช้งาน
- ระยะและขนาดท่อ
- ความสูงของพื้นที่ติดตั้ง
- การสูญเสียแรงดันภายในระบบ
- กำลังสำรองของปั๊ม
เพราะระบบพ่นหมอกที่ดี ไม่ใช่ระบบที่ติดหัวพ่นได้มากที่สุด แต่คือระบบที่ทุกหัวทำงานได้อย่างสม่ำเสมอ และสร้างละอองหมอกได้อย่างมีประสิทธิภาพ
